Историјат


Katedra za francuski jezik i književnost, koja danas čini deo Katedre za romanistiku, osnovana je kao francuski seminar u sklopu Seminara za opštu književnost 1894. godine, a kao posebna nastavno-naučna jedinica postoji od 1896, kada su donete nove uredbe o ustrojstvu Velike škole po kojima je "učenje po fakultetima podeljeno po granama srodnih nauka" (22. oktobra 1896). Ona je nastala u okviru novoosnovanog lingvističko-literarnog odseka, gde su se francuski jezik i književnost mogli studirati i kao glavni stručni predmet.

Katedra u stvari nastavlja već postojeću tradiciju srpsko-francuskih kulturnih veza i učenja francuskog jezika koji je na Liceju predavan gotovo od njegovog osnivanja 1838. Predavali su ga najpre Aleksej Okoljski, Konstantin Ramos i Ljudevit Španić, zatim Francuzi Šarl Aren (Charles Arènes), Alfons Dezire Magru (Alphonse Désiré Magrou, 1889-1893), i drugi. Posebno mesto pripada književniku Matiji Banu, Srbinu-katoliku rođenom u okolini Dubrovnika, koji je došao u Beograd i postao vaspitač kćeri kneza Aleksandra. On je 1850. postavljen za profesora francuskog jezika u Liceju, a 1851. predložio je "Popečiteljstvu" osnivanje katedre za francuski jezik i književnost, objašnjavajući sav značaj nastave literature. Komisija Ministarstva uglavnom je prihvatila Banov plan, priznajući time postojanje ove katedre, mada je ona zvanično osnovana kasnije.

Među predavačima Na Katedri za francuski jezik i književnost nalaze se neka veoma značajna imena srpske književnosti i kulture, kao što su Bogdan Popović i Jovan Skerlić. Bogdan Popović je bio ne samo prvi naš potpuno kvalifikovani nastavnik francuskog jezika i književnosti kod koga se moglo diplomirati iz ovih predmeta, nego je i podigao nastavu književnosti na veoma visok nivo. On je, po sticanju diplome iz francuske književnosti na Sorboni 1892. godine, postavljen 1893. za profesora opšte književnosti, ali je francusku književnost i francuski jezik predavao posebno, sve do dolaska na Katedru Uroša Petrovića (1908), a posle njegove smrti, opet, do dolaska Miodraga Ibrovca za profesora 1924. U svojim predavanjima išao je od srednjovekovnih dela (Pesma o Rolandu), preko renesanse, do parnasa i simbolizma, i u velikoj meri je doprineo prodiranju francuskog uticaja u našu kulturnu sredinu. Jovan Skerlić, koji je 1901. izabran za docenta za francuski jezik i književnost na Velikoj školi, pošto je prethodno, iste te godine, odbranio doktorsku tezu na Univezitetu u Lozani, godine 1905. biva izabran za vanrednog profesora za srpsku književnost na tek osnovanom Univerzitetu. Tu se zatim Uroš Petrović koji je 1908. godine postavljen za docenta za francusku književnost, pošto je prethodne godine doktorirao u Parizu, ali koga je teška bolest sprečila da potpuno razvije svoju nastavničku delatnost (umro 1915), kao i naši poznati romanisti koji su takođe doktorirali u Francuskoj: Miodrag Ibrovac čiji je doktorat o Herediji, objavljen 1923, i danas nezaobilazna referenca u radovima o ovome pesniku ne samo kod nas, nego i u Francuskoj, a koji je na Katedri za francuski jezik i književnost predavao, sa prekidima izazvanim raznim društvenim i istorijskim okolnostima, od 1924. do 1958. i Nikola Banašević koji se naročito istakao studijama o kosovskom ciklusu i francuskoj junačkoj poeziji, kao i radovima o Njegoševom Gorskom vijencu, a koji je na Katedri predavao od 1949. do odlaska u penziju 1965. U novije vreme, predavači su bili profesori francuskog jezika Vlado Drašković, koji je na Katedru došao 1947. i koji je predavao i druge lingvističke discipline, Pera Polovina (do 1985) i Mrko Papić (do svoje smrti 1986), zatim profesori francuske književnosti i poznati romanisti koji su gotovo svi doktorirali u franucskoj: Ivan Dimić, koji je u nastavu književnosti uveo franacuski Novi roman (do 1986), Mihailo Pavlović, poznati izučavalac francusko-srpskih književnih i kulturnih veza (do 1991), Slobodan Vitanović koji je svoj istraživački rad posvetio francuskoj književnosti XVII veka (do 1993), profesor Radivoje Konstantinović (takođe doktorirao u Francuskoj), koji je poznat i kao prevodilac francuske poezije i proze i koji je na Katedru uveo frankofonu književnost (do 2001), kao i profesorka Margerita Arnautović (do 1992) koja je 2002. pod svojim imenom osnovala fond iz koga koga se zaslužnim frankoromanistima svake godine dodeljuje “Zlatna povelja frankoromanista”.

Treba napomenuti da su na Katedri za francuski jezik i književnost ostavili traga i neki lektori koji su bili i poznati prevodioci, kao što je Mila Đorđević (do 1978) i Branko Jelić (do svoje smrti 1994), a na njoj su predavali i neki poznati Francuzi, kao što je pesnik i romanopisac Anri Bosko (Henri Bosco), koji je i dobitnik više književnih nagrada: pre nego što je postao književnik, on je bio lektor za francuski 1919/1920, u vreme kada je Katedru za francuski držao Bogdan Popović.

Za bliže podatke o Katedri videti: Mihailo Pavlović, Katedra za francuski jezik u Beogradu, Beograd, Filološki fakultet - Narodna knjiga, 2002.