Studije opšte književnosti

Dok su studije opšte književnosti krajem 19. veka predstavljale veliki pomak u visokom obrazovanju, danas su one nezamenljiv deo svake međunarodno priznate ustanove koja se bavi društvenim i humanističkim naukama. Glavni predmeti proučavanja četvorogodišnjih studija (tj. u trajanju od osam semestara) na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti jesu istorija svetske književnosti, teorija književnosti, metodologija nauke o književnosti i estetika. Struktura i sadržaj programa uključuju i kurseve (obavezne i fakultativne) iz istorije umetnosti, nacionalnog i stranih jezika, opšte lingvistike, kulturologije i istorije filozofije, te stoga pružaju sveobuhvatno obrazovanje u oblasti humanističkih nauka.

Proučavanje opšte književnosti kakvo se praktikuje u Beogradu jedinstveno je u savremenom svetu. Na velikim univerzitetima u Evropi i Americi većina starih katedara za opštu ili komparativnu književnost, koje su bile osnivane u prvoj polovini 20. veka, kada je naša disciplina bila na vrhuncu, ugašene su ili su transformisane u studije kulture i istorije civilizacije. Literatura se sve manje izučava kao literatura, kao samostalan predmet, kao umetnost koja poseduje svoje sopstvene i specifične izražajne mogućnosti, a sve više u okviru kurseva iz istorije, teorije filma, filozofije, psihologije i sociologije.

Po tradicionalnom, humanističkom pristupu književnosti, koji podrazumeva paralelno proučavanje istorije i teorije literature, beogradska Katedra za opštu književnost i teoriju književnosti ostala je verna prvobitnim načelima ove vrste studija. U tome ne treba videti znak zaostajanja za svetom; oslanjanje na tradicionalne vrednosti, uz neprekidno reformisanje i osavremenjivanje ove vrste studija, može se shvatiti samo kao prednost domaće nauke o književnosti. Potraje li ovakvo stanje u svetskoj komparatistici, Beograd će uskoro postati jedino mesto na kugli zemaljskoj na kojem se Biblija, Homer, Dante i Prust izučavaju uporedno, kao deo opšteg književnog nasleđa, a Katedra za opštu književnost i teoriju književnosti dobiće potvrdu jednog od najstarijih srpskih "brendova".

Oslanjanje na tradiciju ne sprečava nas da naše studije kontinuirano unapređujemo u skladu sa zahtevima savremene nauke, kao i sa potrebama savremenog društva. Plan i program Katedre reformisanu su u skladu s Bolonjskom deklaracijom, a četvorogodišnjim studijama dodata je i peta, takozvana master godina. Program je rasterećen i osavremenjen, a broj obaveznih predmeta je smanjen u korist izbornih programa. Tokom čitavih studija, studenti naše Katedre mogu da biraju predmete i sa drugih grupa i seminara na Filološkom fakultetu, a poznavanje najmanje dva strana jezika je obavezno. Naši profesori uključeni su u rad i na doktorskim studijama Filološkog fakulteta, gde svojim mentorskim radom i predavanjima doprinose školovanju novih stručnjaka i, samim tim, očuvanju tradicije naše struke.

Katedra raspolaže svojom bibliotekom, čiji je fond delom sačuvan i preuzet iz fonda predratnog seminara, a kasnije kontinuirano bogaćen novom stručnom literaturom. U fondu naše biblioteke sada se nalazi 22.000 knjiga i časopisa na srpskom i glavnim svetskim jezicima.