Na ovoj stranici možete pronaći kratak opis kurseva koje organizuje Katedra za opštu lingvistiku, kao i programe i liste izbornih predmeta u kojima su za svaki pojedinačni kurs navedeni status predmeta, broj časova i broj kredita koji nosi, posebno za studente Opšte lingvistike (Grupa/Profil 26) i studente drugih studijskih grupa.


VaŽne napomene za studente Grupe 26

Studenti upisani školske 2009/2010. godine ili kasnije slušaju nastavu po programu iz 2009/10. Za profil filolog opšte lingvistike sa stranim jezikom student je obavezan da tokom četvorogodišnjih studija sakupi 120 bodova (kredita, ESPB) sa liste obaveznih opštelingvističkih predmeta i najmanje 66 bodova iz odabranog savremenog stranog jezika. Preostala 54 boda (do ukupnih 240) student sakuplja iz izbornih predmeta, od kojih neki takođe mogu biti sa Katedre za opštu lingvistiku, a neki sa drugih katedri. Pri izboru predmeta studenti treba da vode računa ne samo o broju bodova, već i o tipovima predmeta. Detaljna objašnjenja su data u nastavnom programu (v. meni „Programi 2013/14“ sa desne strane) i u Informatoru.

Prema novom studijskom programu, koji važi od školske 2009/10. godine, studenti Grupe 26 mogu se prijaviti za bilo koji četvorodišnji savremeni strani jezik koji se predaje na Filološkom fakultetu (za neke jezike postoje posebni uslovi, npr. za engleski).


Opis predmeta i materijali

Uvod u opštu lingvistiku 1

Opis predmeta: Cilj ovog kursa jeste savladavanje osnovnih pojmova iz nauke o jeziku i upoznavanje sa osnovnim jedinicama, strukturama i funkcijama koje su moguće u jeziku uopšte, na nivoima od pojedinačnih glasova do pisanog i usmenog diskursa. Poseban naglasak je na obeležjima koja su univerzalna, odnosno zajednička svim jezicima sveta (ili barem većini jezika), kao i na odnosu univerzalnog i specifičnog u pojedinačnim jezicima. Stečena znanja o prirodi ljudskog jezika uopšte studentima će omogućiti da bolje razumeju prirodu pojedinačnih jezika.
Materijali [prezentacije sa predavanja]:   Uvod   |   Jezički znak   |   Fonetika 1   |   Fonetika 2   |   Fonetika 3 (2011)   |   Fonologija 1   |   Fonologija 2   |   Fonologija 3 (2011)   |   Gramatičke kategorije (2011)   |   Morfologija   |   Morfologija (2012)   |   Sintaksa 1   |   Sintaksa 2   |   Sintaksa 3   |   Sintaksa 4   |   Semantika   |   Pragmatika   |
Pragmatika (2012)   |   Revizija   |   Revizija (2011)
 

Opšta lingvistika 1 (Fonetika)

Opis predmeta: U okviru ovog kursa studenti će se upoznati sa osnovnim činjenicama koje se odnose na artikulacioni, akustički i auditivni aspekt govornog izraza, odnosno steći će znanja o osobinama govornog izraza sa aspekta položaja govornih organa pri izgovoru pojedinačnih glasova, sa aspekta fizičkih odlika govornog signala i sa aspekta njegove percepcije. Stečena znanja i veštine u analizi govornog izraza moći će kasnije da primene u više domena profesionalne delatnosti.
 

Jezička tipologija

Opis predmeta: Studenti će u okviru ovog kursa steći osnovna znanja o jezičkoj raznolikosti sveta i upoznaće se sa različitim principima klasifikacije jezika (prema poreklu, prema zajedničkim gramatičkim obeležjima, prema teritoriji na kojoj se govore). Upoznaće se sa pojmom jezičkih univerzalija (gramatičkih obeležja zajedničkih svim jezicima sveta) i sa različitim modelima za njihovo objašnjavanje. Takođe će se baviti metodama za međujezička poređenja i generalizacije.
Materijali:   Tipologija 1   |   Tipologija 2   |   Tipologija 3   |   Tipologija 4   |   Tipologija tipovi   |   Tipologija 5   |   Primeri pitanja iz testa
 

Osnove metodologije lingvističkih istraživanja

Opis predmeta: Na ovom kursu studenti će se upoznati sa osnovnim pojmovima i principima u metodologiji lingvističkih istraživanja. Osposobiće se za razumevanje osnovnih problema koji se javljaju prilikom sprovođenja različitih vrsta lingvističkih istraživanja i savladaće veštine neophodne za samostalno praćenje lingvističke literature. Najviše pažnje biće posvećeno pisanju akademskih tekstova (izboru teme, izboru literature, strukturiranju teksta, pravilnom citiranju, izradi bibliografije).
Materijali: Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
 

Uvod u opštu lingvistiku 2

Opis predmeta: Cilj kursa je upoznavanje studenata sa nekim od mogućih primena lingvistike, sa društvenim funkcijama jezika, sa nastankom i razvojem jezika kao obeležja čoveka i ljudskog društva, sa jezičkom raznovrsnošću u svetu, kao i sa pojedinim viđenjima veza između jezika i uma, jezika i kulture, rase, nacije i države. Studenti će na osnovu stečenih znanja u daljem studiranju moći bolje da razumeju ulogu ljudskog jezika u društvu, njegov značaj u ukupnom razvoju pojedinca, kao i ulogu koju ima na različitim nivoima organizacije života pojedinca i društva.
Materijali [prezentacije sa predavanja]:   Uvod   |   Leksikologija   |   Korpusna lingvistika   |   Sociolingvistika   |   Tipologija jezika   |   Jezičke porodice   |   Psiholingvistika 1   |   Psiholingvistika 2   |   Neurolingvistika 1   |   Neurolingvistika 2   |   Škole i pravci u lingvistici   |   Revizija 1   |   Revizija 2   |   Leksikologija (2013)   |   Leksikologija II (2014)   |   Leksikologija I (2014)   |   Jezička tipologija (2014)   |   Primenjena lingvistika (2014)   |   Korpusna lingvistika (2013)   |   Jezička tipologija (2013)   |   Primenjena lingvistika (2013)   |   Sociolingvistika (2013)
Napomena:  
 

Opšta lingvistika 2 (Fonologija)

Opis predmeta: Studenti će se na ovom kursu upoznati sa principima koji upravljaju načinom organizovanja glasovnih sistema, sa pravilima variranja glasovne strukture u jezicima sveta, kao i sa pojavama i zakonitostima koje se tiču suprasegmentalnih obeležja poput akcenta i intonacije. Stečena znanja i veštine u analizi organizacije glasovnih sistema i suprasegmentalnih obeležja studenti će kasnije moći da primene u više domena profesionalne delatnosti.
 

Fonetska transkripcija i anotacija

Opis predmeta: Glavni cilj ovog predmeta jeste upoznavanje studenata sa osnovnim pravilima i sistemima fonetske transkripcije kako segmentalnih, tako i suprasegmentalnih elemenata izgovorenog, kao i sa sistemima anotacije neverbalnih elemenata komunikacije. Savladavanjem sadržaja ovog predmeta studenti će biti osposobljeni da samostalno anotiraju verbalne i neverbalne elemente različitih tipova diskursa, koristeći se sistemima anotacije najadekvatnijim za određeni tip diskursa.
Materijali [prezentacije sa predavanja]:   Predavanje održano 19. marta 2012.   |   Transkripcija govornog diskursa
 

Škole i pravci u lingvistici

Opis predmeta: Dva glavna cilja kursa jesu sticanje znanja o društvenoj i drugoj uslovljenosti naučnih otkrića i pomaka u domenu lingvistike, i upoznavanje sa različitim mogućim pristupima određenoj tematici u jeziku. Studenti će zahvaljujući ovom predmetu u daljem toku studija moći uspešnije da odrede usmerenost radova određenih lingvista, da procene u kojoj su meri njihove ideje vezane za određene lingvističke tradicije, kao i da se bolje orijentiše u traganju za relevantnom literaturom.
Materijali:     |   Plan i pogram rada   |   Prezentacija 1   |   Prezentacija 2   |   Prezentacija 3   |   Prezentacija 4   |   Prezentacija 5   |   Prezentacija 6   |   Prezentacija 7
 

Opšta lingvistika 3 (Morfologija)

Opis predmeta: Studenti će se na ovom kursu upoznati sa osnovnim pojmovima i terminima u opštoj teoriji morfologije. Baviće se definisanjem pojma morfeme, definisanjem reči, vrstama reči i njihovom unutrašnjom strukturom s obzirom na procese fleksije (konjugacija, deklinacija) i derivacije (tvorba reči). Po završetku kursa, studenti će biti sposobni za primenu metoda analize i sinteze u morfologiji.
Materijali:   Morfologija 1   |   Morfologija 2   |   Morfologija 3   |   Morfologija 4   |   Morfologija 5   |   Morfologija 6   |   Morfologija 7   |   Morfologija 8   |   Morfologija 9
 

Lingvistika javne komunikacije

Opis predmeta: Glavni cilj ovog kursa jeste osposobljavanje studenata za kritičku analizu jezika koji se koristi u javnoj komunikaciji (političkim govorima, televizijskim programima i drugim kontekstima javnog obraćanja). Studenti će stečena znanja i veštine moći da primene u daljem profesionalnom bavljenju jazikom, kao i u svakodnevnom životu.
Materijali:   Spisak tema za prezentacije
 

Antropološka lingvistika

Opis predmeta: Cilj ovog predmeta jeste sticanje znanja o jezičkoj i kulturnoj raznovrsnosti u svetu, kao i o odnosu između jezika i kulturnih institucija i njihovom međusobnom uticaju. Studenti će po završetku kursa moći uspešnije da odrede koji problemi se javljaju kada je u pitanju odnos jezika i mišljenja i jezika i kulture, i steći će znanje o tome kako se proučava jezik kao instrument za izražavanje i prenošenje kulture i za interpersonalnu komunikaciju u različitim kulturnim kontekstima.
 

Terenska lingvistika 1 i 2

Opis predmeta: Studenti će se u okviru ovog kursa upoznati sa tehnikama strukturne analize jezičkih podataka dobijenih od izvornog govornika, na fonološkom i morfološkom planu. Studenti će steći praktičnu sposobnost za sakupljanje podataka na terenu, kao i sposobnost za primenu principa i za rešavanje problema lingvističke analize.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
šifra: teren2014.  
 

Opšta lingvistika 4 (Sintaksa)

Opis predmeta: Cilj ovog kursa jeste upoznavanje sa terminima, terminološkim sistemima, metodama analize i teorijskim osnovama opšte teorije sintakse, kao i razvijanje sposobnosti za uočavanje i formulisanje sintaksičkih problema i njihovu analizu. Studenti će na kursu steći i sposobnost za samostalnu primenu različitih pristupa i metoda pri analizi sintaksičkih činjenica iz raznih jezika.
Materijali:   Ispitna pitanja za 2009/10.   |   Ispitna pitanja za 2011/12.   |   Ispitna pitanja za 2012/13.   |   Sintaksa 1   |   Sintaksa 2   |   Sintaksa 3   |   Sintaksa 4   |   Sintaksa 5
 

Verbalna i neverbalna komunikacija

Opis predmeta: Studenti će se u okviru ovog predmeta upoznati sa osnovnim odlikama neverbalne komunikacije koja prati komunikaciju koja se odvija verbalnim putem, ili se javlja nezavisno od nje. Pažnja će biti posvećena sredstvima neverbalne komunikacije kakva su jezik tela i gestovi. Studenti će na kursu steći znanja koja će moći da primene kako u svakodnevnom životu, tako i u daljem bavljenju jezicima i lingvistikom.
 

Opšta lingvistika 5 (Semantika)

Opis predmeta: Cilj ovog predmeta jeste sticanje osnovnih znanja o značenju u jeziku i o načinima na koji se ono analizira. Pored istorijskog pregleda oblasti, kurs se bavi značenjem na nivou reči (leksička semantika), kao i semantičkim odnosima na nivou rečenice i teksta. Neke od tema su: leksički odnosi (polisemija, homonimija, sinonimija), pojam leksičkog polja, tipovi situacija. Studenti će se takođe upoznati sa osnovnim pojmovima u okviru formalne semantike.
Materijali:   Polisemija   |   Sintagmatski leksički odnosi   |  
1. kolokvijum (rezultati)   |   Paradigmatski leksički odnosi   |  
Semantika (rezultati)   |   Značenje prideva   |  
3. kolokvijum (rezultati)   |   Napomena i rezultati   |  
5. kolokvijum (rezultati)
 

Sociolingvistika

Opis predmeta: U okviru ovog predmeta studenti će se upoznati sa osnovnim konceptima koji se tiču odnosa jezika i društva, odnosno sa načinima na koje jezik koristimo u različitim društvenim kontekstima, kao i sa osnovnim razlozima za jezičku varijaciju. Očekuje se da će studenti na kursu razviti temeljno poznavanje sociolingvističke terminologije i istorije razvoja sociolingvistike kao naučne discipline, kao i dobro poznavanje ključnih tema kojima se bavi savremena sociolingvistika (jezičko planiranje, odnos jezika i roda, jezička globalizacija).
Materijali:   Plan i program
 

Primenjena lingvistika


 

Opšta lingvistika 6 (Pragmatika)

Opis predmeta: Cilj ovog predmeta je sticanje znanja o jeziku u upotrebi, o uslovima uspešnog korišćenja jezičkih jednica i struktura u kontekstu, o pravilima koja se (pored osnovnih gramatičkih pravila) moraju poznavati da bi jezički iskaz bio primeren kontekstu upotrebe. Studenti će se upoznati sa različitim aspektima odnosa jezika i konteksta njegove upotrebe, što će im omogućiti da uoče kako kontekst menja značenje neke jezičke jedinice i kako jezički iskaz može da utiče na stvaranje odgovarajućeg verbalnog konteksta.
Materijali su sada dostupni samo putem sistema Moodle.  
 

Psiholingvistika

Opis predmeta: U okviru ovog kursa, studenti će se upoznati sa osnovnim pojmovima, metodama istraživanja i teorijskim modelima zastupljenim u izučavanju jezika iz perspektive pojedinca i njegovih psiholoških procesa. Kroz bavljenje nizom užih tema vezanih za procese na kojima se zasniva upotreba jezika (kako naš mozak obrađuje glasove, kako reči, rečenice i diskurs, kako je leksika koju poznajemo organizovana u mozgu), studenti će steći znanja i veštine potrebne za dalje samostalno praćenje literature iz ove oblasti, kao i za inicijalno uključivanje u istraživačke projekte.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
 

Korpusna lingvistika

Opis predmeta: Kako je kurs stručno-aplikativni, akcenat je na praktičnim aspektima korpusne lingvistike. Svrha kursa je da osposobi studente za stručnu pretragu elektronskih jezičkih korpusa i sakupljanje relevantnih podataka. U toku kursa studenti će se upoznati sa najznačajnijim postojećim eletronskim korpusima, kao i sa najvažnijim aspektima sastavljanja i korišćenja korpusa.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
 

Forenzička lingvistika

Opis predmeta: Opšti cilj predmeta je upoznavanje studenata sa forenzičkim identifikovanjem govornika. Poseban cilj je njihovo osposobljavanje za relativno samostalan rad na različitim tipovima identifikovanja i verifikovanja individualnih karakteristika govornika, na osnovu usmenih i pisanih tekstova, i na osnovu različitih jezičkih nivoa. Stečena znanja i praktični rad stvoriće kod studenata neophodnu osnovu za početni profesionalni rad i dalje usavršavanje u ovoj oblasti.
 

Istorijska lingvistika

Opis predmeta: Cilj predmeta Istorijska lingvistika je upoznavanje studenata sa prirodom i funkcionisanjem indoevropskih jezika iz dijahronijske perspektive. Očekuje se da će studenti na kraju kursa biti osposobljeni za dalje samostalno praćenje literature iz ove oblasti i da će biti kompetentni da daju svoj sud o relevantnim fenomenima vezanim za dijahroniju. Gradivom su obuhvaćene relevantne teme iz navedene oblasti: priroda i struktura indoevropskih jezika, indoevropsko jezičko zajedništvo, procesi divergiranja među jezicima, prapostojbina Indoevropljana, indoevropske jezičke potporodice, njihov međuodnos i moguće podele indoevropskih jezika, relevantne informacije o prvim jezičkim spomenicima i kulturi Indoevropljana, rekonstrukcija indoevropskog prajezika, zakonomernosti u razvoju vokalizma i konsonantizma u indoevropskim jezicima i odnos indoevropskih jezika prema ostalim jezičkim skupinama, uz permanentno insistiranje na komplementarnosti sinhronijskih i dijahronijskih jezičkih proučavanja.
 

Opšta lingvistika 7 (Spec. kurs sintaksa)

Opis predmeta: Cilj kursa je sticanje znanja višeg nivoa o problemima iz opšte teorije sintakse. Studenti će se upoznati sa alternativnim rešenjima koja se nude za analizu pojedinih tipova sintaksičkih konstrukcija u različitim jezicima i razviće umeće sintaksičke argumentacije. Takođe će steći sposobnost razumevanja različitih teorijskih pristupa i metoda u oblasti teorijske sintakse i sposobnost za njihovu samostalnu primenu pri analizi sintaksičkih činjenica iz tipološki različitih jezika.
 

Opšta lingvistika 8 (Spec. kurs semantika)

Opis predmeta: Cilj predmeta je savladavanje znanja o dometima i problemima semantičke teorije u opisu i objašnjenju značenja referencijalnog tipa. Upoznavanja sa različitim semantičkim, pragmatičkim, sintaksičkim pristupima vezanim za referencijalne izraze proširuju znanja o mogućim pristupima i drugim fenomenima u semantici. Ishod predmeta je razumevanje različitih pristupa u teorijskom i metodološkom smislu iz specifičnog domena jezičkog istraživanja koji može da ima primenu u daljem istraživanju na korpusu različitih jezika.
 

Usvajanje L1

Opis predmeta: Cilj ovog predmeta jeste sticanje osnovnih znanja iz oblasti razvojne psiholingvistike, odnosno usvajanja prvog (maternjeg) jezika. Studenti će se tokom kursa upoznati sa ključnim pojmovima, metodama i teorijskim dostignućima u ovoj oblasti. Proučavaće faze u usvajanju prvog jezika, od prvih glasova do složenih rečenica, a steći će uvid i u aktuelne teorijske pristupe ovom procesu. Stečena znanja i veštine studentima će omogućiti da nastave obrazovanje i da se uključe u istraživački rad u ovoj oblasti.
Materijali:   Ispitna pitanja (za generacije do 2011/2012.)   |  
Ispitna pitanja (za generacije od 2012/2013 - pdf)   |   Ispitna pitanja
(za generacije od 2012/2013 - doc)

 

Usvajanje L2

Opis predmeta: Cilj ovog kursa jeste upoznavanje studenata sa glavnim problemima u oblasti usvajanja drugog (stranog) jezika. Kurs pruža uvid u najznačajnije teorijske pristupe, a težište mu je na faktorima koji utiču na proces usvajanja stranog jezika (uzrast, motivacija, transfer iz maternjeg jezika, input, društveni, kulturni i obrazovni kontekst). Studenti će na kursu steći znanja i veštine koje će moći da primene i u praksi, pre svega u nastavi stranih jezika i u oblasti jezičkog planiranja.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
 

Lingvistika teksta

Opis predmeta: Ovaj kurs ima za cilj upoznavanje sa tekstom kao lingvističkim fenomenom nadrečeničnog nivoa, savladavanje teorijskih pristupa tekstu i metoda i tehnika proučavanja tekstova. Razumevanje različitih pristupa u teorijskom i metodološkom smislu doprineće osamostaljivanju studenata u istraživačkom radu, njihovoj sposobnosti analitičkog pristupa odabranim temama i sposobnosti kritičkog preispitivanja postojeće literature iz ove i srodnih oblasti.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
šifra: tekst2014.  
 

Analiza diskursa

Opis predmeta: Cilj predmeta je sticanje znanja o strukturi i jezičkim obeležjima govornog diskursa. Obuhvaćeni su struktura konverzacije, struktura usmenog narativnog, eksplanatornog i argumentativnog govorenja, kao i implikacije za proučavanje gramatike i nastave jezika. Studenti će po završenom kursu moći da primene znanja o različitim lingvističkim pojavama na nivou diskursa kao nadrečenične celine, i da uoče diskursne specifičnosti sa kakvima se susreću u jezičkoj stvarnosti.
Materijali su sada dostupni samo putem sistema Moodle.
 

Neurolingvistika     --- 2013/2014. se ne drži ---

Opis predmeta: U okviru ovog kursa studenti će steći osnovna znanja o tome kako je jezik predstavljen u ljudskom mozgu, kako mozak kontroliše različite aspekte jezičke upotrebe (govor, sintaksu, razumevanje), i kojim metodama se ovi problemi mogu istraživati. Takođe će se upoznati sa osnovnim činjenicama vezanim za jezičke poremećaje čiji uzroci leže u oštećenjima mozga (afazija, disleksija). Budući da neurolingvistička istraživanja pružaju najdirektniji uvid u prirodu jezika, studenti će stečena znanja moći da primene i u bavljenju drugim granama lingvistike.
Materijali su dostupni putem sistema Moodle.
 

Programi 2013/14.