Program


TURSKI JEZIK 1

Predmet: Turski jezik
Godina studiranja: Prva
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično: 2 (dva) časa predavanja i 12 (dvanaest) časova vežbanja
Oblik nastave: Predavanja i vežbanja
Cilj nastave: Ovladavanje osnovama morfologije turskog jezika. Asistentska i lektorska vežbanja prate dinamiku predavanja kako bi student što lakše savladao govorni jezik.

Program:
Mesto turskih jezika u porodici altajskih jezika. Opšte karakteristike altajskih i turskih jezika.Turski književni jezik i njegova rasprostranjenost. Turcizmi u srpskom jeziku.

Odlike turskog latiničnog alfabeta. Turski vokalni sistem. Klasifikacija vokala prema trima kriterijumima. Priroda i izgovor vokala. Izgovor konsonanata. Geminate, Izbegavanje hijata. Zakon vokalne harmonije. Regresivna asimilacija. Ozvučavanje bezvučnih konsonanata ispred vokalnih nastavaka. Gubljenje vokala. Kontrakcija vokala. Konsonantske grupe na početku i kraju reči. Proteza. Epenteza.

Priroda akcenta. Oksitoni i baritoni akcenat. Akcenatska alternacija. Akcenat pozajmljenica.

Neodređeni član. Kategorija roda. Prirodni rod (pol). Kategorija pripadnosti. Deklinacija imenica. Padežni sistem. Deklinacija imenica sa sufiksima pripadnosti. Sintaksičko-semantički karakter padeža. Određenost i neodređenost.

Lične zamenice. Pokazne zamenice. Pokazne zamenice u funkciji atributa i subjekta. Upitne zamenice. Neodređene zamenice. Zamenice kimse i kendi.

Pridevi. Pridevi kao nepromenljive reči. Komparacija prideva. Apsolutni superlativ. Reduplikacija prideva.

Brojevi. Količinski brojevi. Redni brojevi. Slaganje broja sa imenicom. O značenju broja bir. Substantiviranje brojeva. Numerativi.

Glagoli. Odlike glagolskog sistema. Osnovni, izvedeni i složeni glagoli. Kopula –dir. Infinitiv. Skraćeni i prošireni infinitiv (glagolske imenice). Glagolski aspekti: pozitiv, negacija, posibilitiv, imposibilitiv. Glagolski rod: pasiv, reciprok, refleksiv, kauzativ. Vremensko-načinski oblici: prezent, aorist, perfekt, narativ (neodređeni perfekt), određeni i neodređeni imperfekt. Pluskvamperfekt. Futur i futur II. Trajno sadašnje vreme. Blisko buduće vreme. Imperativ. Participi. Gerundiji.

Postpozicije. Upotreba i značenje postpozicija sa nominativom, genitivom, dativom i ablativom. Izafetske postpozicije.

Sintagma. Red reči u prostoj rečenici. Glavni i drugostepeni delovi rečenice. Funkcije subjekta. Slaganje subjekta i predikata. Određeni i neodređeni objekat. Genitivni odnos (određeni, neodređeni, pridevski).

Ispit: pismeni i usmeni

TURSKI JEZIK 2

Predmet : Turski jezik
Godina studiranja: Druga
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično : 2 časa predavanja i 12 časova vežbanja
Oblik nastave: Predavanja i vežbanja
Cilj nastave: Savladavanje morfologije s elementima sintakse turskog jezika. Studenti se osposobljavanju da čitaju i vrše gramatičku analizu na izboru tekstova iz različitih oblasti (književnosti, jezika, istorije, ekonomije). Asistentska i lektorska vežbanja prate dinamiku predavanja kako bi studenti što lakše savladali pisani i govorni jezik.

Program:
Particip prošlog vremena. Perifrastične forme participa. Proparticipi –dık i –(y)acak. Značenje odredbenog člana rečenice. Proparticipi kao glavni članovi rečenice. Proparticipi kao prošireni objekatski članovi rečenice. Proparticipi u funkciji proširenih priloških oznaka. Sufigirani proparticip –(y)acak u dativu. Perifrastične forme proparticipa –dık. Perifrastični oblik proparticipa –(y)acak olduğu. Gerundiji: -dıkça, -(y)alı, -maksızın, -casına. Sufiksi: -lı, - sız, -daş. Deminutiv. Deverbalna imena. Izvedeni glagoli. Glagolske imenice na –maklık i –ış. Pridevi. sufiski: -i, -sal. Prilozi. Prilozi prema značenju: količinski, načinski, mesni i vremenski. Priloški izrazi za vreme. Razlomački brojevi. Necesitativ. Optativ. Buduće blisko vreme. Buduće neostvareno vreme. Uslovni način. Uslovna modalnost. Subjektivna modalnost. Poseban vid imperativa. Zavisna uslovna rečenica. Irealna pogodba. Pretpostavljiv slučaj pogodbe. Zavisna dopusna rečenica. Zavisna vremenska rečenica. Direktni i indirektni govor. Glagolski vid i načini vršenja glagolske radnje: analitičke forme glagola, perifrastične forme glagola, vremenski oblici indikativne deklinacije sa vidskim obeležjima. Sveze. Usklici.

Ispit: Pismeni i usmeni

TURSKI JEZIK 3

Predmet: Turski jezik
Godina studiranja: Treća
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično:2 (dva) časa predavanja + 10 (deset) časova vežbanja
Oblik nastave: Predavanja i vežbanja
Cilj nastave : Detaljno obuhvatanje gramatike (morfologije s elementima sintakse) i obrada odgovarajućih tekstova, kako bi student savladao sve vrste tekstova (književnih, novinskih, stručnih) i ovladao govornim jezikom.

Program :
O prevodjenju. Neke specifičnosti iskaza u turskom u odnosu na indoevropske jezike. Uvod u kontrastivnu analizu srpskog i turskog jezika.

Pozdravi. Frazeologizmi. Idiomi. Uzvici. Brojevi. Onomatopeje i onomatopejski izrazi.

Participi, proparticipi, gerundiji, glagolske imenice. Bašibozuk konstrukcija. Dir u funkciji kopule. Ki kao veznik i odnosna zamenica. Izražavanje subordinacije pomocu diye. Direktni i indirektni govor.

Leksički fond turskog jezika. Pozajmljenice. Pravi i nepravi sinonimi. Reforma jezika u Turskoj. Pokret jezičkog purizma. Korespondencija. Pravopis.

Ispit : pismeni i usmeni

TURSKI JEZIK 4

Predmet: Turski jezik
Godina studiranja: Četvrta
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj casova sedmicno : 2 (dva) časa predavanja + 10 (deset) časova vezbanja
Oblik nastave: Predavanja i vežbanja
Cilj nastave : Upoznavanje sa sintaksičkom strukturom savremenog turskog jezika i uvežbavanje sintaksičke analize turskih rečenica. Analiza tekstova se vrši na izboru tekstova iz novije turske književnosti. Kroz vežbanja iz prevodjenja na turski jezik student se upoznaje sa sličnostima i razlikama izmedju turskog i srpskog jezika, a kroz lektorska vežbanja student treba da ovlada govornim jezikom.

Program :
Predmet sintakse i njen položaj u sklopu lingvističkih disciplina. Načini izražavanja sintaksičkih odnosa. Glavni i drugostepeni delovi rečenice. Red elemenata u rečenici. Subjekat. Objekat. Predikat. Kongruencija subjekta i predikata. Adverbijalne dopune. Podela rečenica po sadržini. Podela rečenica po sastavu. Naporedni odnosi medju nezavisnim rečenicama. Prosta rečenica. Složene rečenice: asindetske i sindetske. Načini prevodjenja srpskih vremenskih, namernih, uzročnih, posledičnih, iskaznih, dopusnih, odnosnih, pogodbenih, načinskih i upitnih rečenica na turski jezik.

Ispit: Pismeni i usmeni

TURSKA KNJIŽEVNOST 1 (KLASIČNA)

Predmet: Turska književnost
Godina studiranja: Treća
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično : 2 (dva)
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave :Upoznavanje studenata sa turskom književnošću od njenih začetaka do početka Tanzimatske književnosti posle 1850. godine i najznačajnijim delima stare osmanske književnosti.

Program:
Poreklo turskih naroda. Istočno i Zapadno tursko carstvo u Srednjoj Aziji. Najstariji pisani spomenici (Orhonski natpisi). Rani turski alfabeti. Turski jezici.

Turci i islam (književni uticaj Arapa i Persijanaca – metrika, forme, rodovi). Tursko-islamska literatura u Srednjoj Aziji i glavna sačuvana književna dela Kutadgu Bilig (Kutadgu Bilig) i Divani Lugati Turk (Divanü Lügat-it Türk), sufijska narodna poezija i njen predstavnik Ahmed Jesevi (Ahmed Yesevi), čagatajska književnost i njeni predstavnici Ali Šir Nevai i Babur-šah (Ali Şir Nevai, Babür Şah).

Tursko-islamska literatura u Maloj Aziji. Periodizacija tursko-osmanske književnosti. Glavne književne produkcije 13. veka (Battalname – Battalname) kao odjek borbi s Vizantincima u Maloj Aziji. Junus Emre (Yunus Emre), lirik-panteist, glavni predstavnik mističke poezije. Hodža Dehani (Hoca Dehhani), prvi profani pesnik. Narodni pevači – ozani (ozanlar). Razvoj književnosti u 14. veku. Mističko-didaktički pesnici : Gulšehri (Gülşehri), Ašik Paša (Aşık Paşa), Nesimi (Nesimi), Ahmedi (Ahmedi). Derviški pesnici. Sulejman Čelebijev »Mevlud » i njegove prerade kod naših muslimana (Süleyman Çelebi), Nasredin Hodža (Nasrettin Hoca). 15. vek. Jačanje persijskog uticaja na poeziju i njeni glavni predstavnici : Mesihi (Mesihi), Šejhi (Şeyhi), Nedžati (Necati), a u prozi Sinan-paša (Sinan Paşa). Istoriografi: Šukrullah, Ibn Arabšah, Urudž, Ašik Paša, Nešri, Dursun Bej (Şükrüllah, İbn Arab Şah, Uruc, Aşık Paşa, Neşri, Dursun Bey) Reakcija protiv dvorskih pesnika – pokret tzv. Turki basit (Türk-i basit). 16. vek. Knjiga Dede Korkuta (Kitab-ı Dede Korkut). Turski klasicizam. Uticaj persijskih klasika i čagatajskog pesnika Nevaija i izvesne turske originalnosti. Glavni divanski pesnici: Fuzuli, Baki, Hajali (Fuzuli, Baki, Hayali Bey). Proza 16. veka. Istoričari i stilisti: Kemal Paša Zade, Sadudin, Ali, Feridun beg (Kemal Paşa-zade, Saduddin, Ali, Feridun Bey). Zameci književne istorije tzv. tezkere. Geografi i putopisci: Piri Reis, Ali Reis, Nasuh Mitrakči (Piri Reis, Ali Reis, Nasuh Mitrakçı). Razvoj narodne književnosti u ovom veku – narodni pevači ašici (aşık) i naratori – medah (meddah). 17. vek – nastavak nadmoćnosti persijskog uticaja u poeziji i prozi. Najznačajniji pesnici: Nefi, Nabi, Sejhulislam Jahja Efendi (Nefi, Nabi, Şeyhülislam Yahya Efendi) pokazuju malo originalnosti. Derviški pesnici Nijazi i Misri (Niyazi, Mısri). Proza 17. veka. Glavni stilisti: skopski kadija Vejsi (Veysi) i Nergisi (Nergisi). Istaknuti istoričari: Pečevi, Hadži Halfa i Naima (Peçevi, Hacı Halife, Naima). Dalji razvoj tezkera kao izvora za književnu istoriju. Evlija Čelebi (Evliya Çelebi) kao geograf-putopisac i značaj njegovih opisa naših krajeva i gradova. Glavni predstavnici narodne književnosti u 17. veku: Karadžaoglan, Gevheri, Ašik Omer (Karacaoğlan, Gevheri, Aşık Ömer). Predstavnici narodnog kazivanja: Karadjoz, Orta Ojunu, Kukla Ojunu (Karagöz, Orta Oyunu, Kukla Oyunu). 18. vek (početak prelaznog perioda), opadanje persijskog uticaja, postepeno vraćanje narodnog duha, prirodnijeg jezika i demokratizacija književnosti uopšte. Sabit Užičanin (Sabit), samostalni liričar i epičar. Nedim, pesnik “ Doba lala”. Šejh Galib (Şeyh Galib). Derviški pesnici. Proza 18. veka. Zvanični istoriografi, biografska dela o velikim vezirima, šejhulislamima, ministrima spoljnih poslova itd. Popularnost narodnih pevača i pikazivača. Uticaj putujućih narodnih pevača sazšaira (sazşairi) na dvorske pesnike. 19. vek do Tanzimata. Dekadencija feudalne književnosti; poslednji pesnici klasičnog perioda sa nešto originalnosti. Prozni pisci: Muterdžim Asim (Mütercim Asım), filolog i zvanični istoriograf; Mehmed Esad (Mehmed Esad), autor dela o ukidanju Janičara; Mehmed Akif Paša (Mehmed Akif Paşa). Kraj tursko-osmanske književnosti i vesnici novog doba.

Ispit: Usmeni

TURSKA KNJIŽEVNOST 2 (SAVREMENA)

Predmet : Turska književnost
Godina studiranja : Četvrta
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično : 2 (dva)
Obllik nastave: Predavanja
Cilj nastave : Upoznavanje studenata sa književnošću od 1850. godine (književnost pod uticajem Zapada) do najnovijih književnih pojava 20. veka. Ovaj period obuhvata Tanzimatsku književnost (1860-1896), Servetifunun (1896-1901), književnost Ustavnosti (1908-1923), nacionalnu književnost (1908-1940) i književnost republikanoskog perioda (od 1923). Studenti se upoznaju sa delima turske književnosti u prevodu na srpski jezik, naučnom i stručnom literaturom o turskoj književnosti nastalom kod nas, dok na časovima vežbanja čitaju i prevode književne tekstove na savremenom turskom jeziku.

Prpgram :
Književnost 19. veka posle 1850. godine. Periodizacija turske književnosti. Evropski (francuski) uticaj i počesi Tanzimatske kjniževnosti. Osnovne karakteristike knjizevnosti Tanzimata, Serveti funun-a, nacionalne književnosti i nove književnosti. Periodizacija tanzimatske književnosti i karakteristike pisaca Tanzimatske književnosti.

Predstavnici ranog Tanzimata: Ibrahim Šinasi, Namik Kemal, Zija Paša (İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa). Abdulhak Hamid (Abdülhak Hamid) , osnivač moderne turske drame. Redžaizade Ekrem (Recaizade Ekrem), teoretičar i prvi književni kritičar. Ahmed Mithat (Ahmed Mithat), svestrani pisac i popularizator. Samipaša Sezai (Sami Paşa Sezai), Muallim Nadži (Muallim Naci) i pokušaj obnove klasicizma.

Književnost Serveti funun (Servet-i fünun) ili Nova književnost (Edebiyat-ı Cedide), od 1896. do 1901. godine. Jačanje francuskog uticaja na jezik i književnost. Larpurlartizam i individualni pesimizam. Tevfik Fikret, liričar-pesimista, najveci pesnik Serveti fununa. Ostali pesnici i prozaisti istog književnog kruga : Dženab Šehabeddin (Cenab Şehabettin ), Ahmed Hikmet (Ahmed Hikmet), Husein Džahid (Hüseyin Cahid). Halit Zija Ušakligil (Halit Ziya Uşaklıgil), utemeljivač modernog turskog romana.

20. vek. Prvi književni pokret posle Mladoturske revolucije tzv. Fedžri Ati (Fecr-i Ati). Glavni predstavnici: najveći turski simbolista Ahmed Hašim (Ahmet Haşim). Jahja Kemal (Yahya Kemal), Mehmed Akif (Mehmed Akif).

Nacionalna književnost, glavna obeležja. Uloga časopisa Genč kalemler (Genç Kalemler). Zija Gokalp (Ziya Gökalp), teoretičar turskog nacionalizma. Glavni romansijeri i pripovedači: Halide Edip Adivar (Halide Edip Adıvar), Omer Sejfettin (Ömer Seyfettin), Jakup Kadri Karaosmanoglu (Yakup Kadri Karaosmanoğlu), Rešat Nuri Guntekin (Reşat Nuri Güntekin). Pesnička grupa Sedam lučonosa (Yedi Meşaleciler).

Savremena književnost republikanskog perioda. Uloga Mustafe Kemala Ataturka u stvaranju Republike Turske. Reforma pisma i druge reforme koje su preobrazile tursko drustvo. Najnovija turska knjizevnost i njena svojstva. Žene pisci republikanske književnosti. Nazim Hikmet (Nazım Hikmet), začetnik slobodnog stiha. Savremena turska poezija. Purista Fazil Husnu Daglardža (Fazıl Hüsnü Dağlarca). Pisci rodjeni u 20. veku koji su počeli da stvaraju u periodu Republike: Ahmed Hamdi Tanpinar (Ahmed Hamdi Tanpınar), Sait Faik Abasijanık (Sait Faik Abasıyanık), Sabahattin Ali (Sabahattin Ali), Kemal Tahir (Kemal Tahir), Orhan Kemal (Orhan Kemal), Haldun Taner (Haldun Taner), Aziz Nesin (Aziz Nesin), satiričar i humorista, Umran Nazif Jigiter (Umran Nazıf Yiğiter), Orhan Hančerlioglu (Orhan Hançerlioğlu), Tarik Bugra (Tarık Buğra), Nedžati Dzumali (Necati Cumalı), Zejjat Selimoglu (Zeyyat Selimoğlu), Jašar Kemal (Yaşar Kemal), Oktaj Akbal (Oktay Akbal), Fakir Bajkurt (Fakir Baykurt), Adalet Agaoglu (Adalet Ağaoğlu), Tarik Dursun K. (Tarık Dursun K.), Tahsin Judžel (Tahsin Yücel), Erdal Oz (Erdal Öz), Furuzan (Füruzan), Demir Ozlu (Demir Özlü), Tomris Ujar (Tomris Uyar), Sevinč Čokum (Sevinç Çokum), Nazli Eraj (Nazlı Eray), Mustafa Kutlu (Mustafa Kutlu), Fejza Hepčilingirler (Feyza Hepçilingirler), Selim İleri (Selim İleri), Nedim Gursel (Nedim Gürsel), Orhan Pamuk (Orhan Pamuk), Ajše Kilimdži (Ayşe Kilimci).

Ispit: Usmeni

OSMANSKI JEZIK 1

Predmet: Osmanski jezik
Godina studiranja: Treća
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj casova sedmično: 2 (dva)
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Osposobiti studente za prevodjenje osmanskih tekstova nastalih krajem XIX i početkom XX veka, tj. u periodu tzv. novog osmanskog jezika.

Program:
Periodizacija razvoja osmanskog turskog jezika. Osmanski alfabet i vrste pisama. Istorijat turskog pravopisa. Izgovor arapskih glasova i reci u osmanskom. Elementi arapske gramatike. Odredjeni član, rod i broj imenica i prideva. Genitivna i atributivna veza. Deklinacija. Vremenski nastavci. Participi. Proparticipi. Gerundivi. Modalni nastavci. Elementi persijskog jezika u osmanskom turskom. Persijski izafet. Persijska množina. Persijska komparacija. Denominalni prefiksi. Denominalni sufiksi.

Ispit: Pismeni i usmeni

OSMANSKI JEZIK 2

Predmet: Osmanski jezik
Godina studiranja: Cetvrta
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj casova sedmično : 2 (dva)
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Osposobiti studente za samostalno prevodjenje originalnih književnih i stručnih tekstova sa osmanskg turskog jezika.

Program:
Proširivanje stečenog znanja na osnovu gramatičke i jezičke analize originalnih osmanskih tekstova, tj. odlomaka književnih i istoriografskih dela nastalih u periodu izmedju XVI I XIX veka.

Ispit: Pismeni i usmeni

OSMANSKA DIPLOMATIKA SA PALEOGRAFIJOM

Predmet : Osmanska diplomatika sa paleografijom
Godina studiranja : Četvrta
Trajanje nastave : Dva semestra
Broj časova sedmično : 2 (dva)
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Pružiti studentima osnovu za dalje stručno usavršavanje i samostalan rad na prevodjenju i objavljivanju rukopisne ostavštine osmanskog perioda.

Program:
Razvoj osmanske diplomatike i njene specifičnosti u odnosu na diplomatiku drugih alfabetskih sistema. Diplomatika kao pomoćna istorijska nauka. Vrste turskih diplomatičkih izvora. Kanun-nama. Popisni defter. Sidžilski zapisi. Tapija. Berat. Bujuruldija. Ferman. Pretvaranje hidžretskih datuma u hrišćanske. Rad u arhivu. Regest dokumenta. Kritičko izdavanje dokumenata.

Ispit: Usmeni

ARAPSKI JEZIK 1

Predmet: Arapski jezik
Godina studiranja: Prva
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično: 2 (dva)
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Savladavanje arapskog pisma; ovladavanje osnovama morfologije arapskog jezika; sticanje jezičke kompetencije

Program: Opšti uvod u predmet. Relativna pozicija i osnovna svojstva arapskog jezika u koordinatama geografske (arealne), genetsko-lingvističke i tipološke klasifikacije. Sažet pregled glavnih faza istorijskog razvoja arapskog jezika. Sociolingvistički pogled na savremeni arapski jezik; diglosija. Fonološki i fonetski sistem savremenog arapskog jezika. Zakonomernost određenih fonetskih promena u arapskom jeziku. Arapsko pismo. Pojam korena reči i tzv. “triliterizam” (trokonsonantnost). Vrste reči. Osnovni principi morfološke derivacije. Glagol i kategorije vremena i vida. Perfekat. Imperfekat. Osnovna i proširene glagolske vrste. Kategorija određenosti / neodređenosti; određeni član. Prosta imenska rečenica. Rod imena. Padežni sistem i deklinacija. Gramatički broj; dual (dvojina) i plural (množina). Pojam zbira (kolektiva) i zbirne imenice. Genitivna veza (pojam, terminologija, vrste, funkcionalno-semantički dijapazon). Lične zamenice i zamenički sufiksi. Pokazne zamenica. Upitne zamenice. Funkcionalni ekvivalenti neodređenih pridevskih zamenica. Relativne zamenice; relativna rečenica. Pridev (tipovi, sintaksa); odnosni pridev (“nisba”); poređenje (komparacija) prideva. Osnovni (kardinalni) brojevi (struktura oblika, sintaksa). Redni (ordinalni) brojevi (struktura oblika, sintaksa).

Ispit: Pismeni i usmeni

ARAPSKI JEZIK 2

Predmet: Arapski jezik
Godina studiranja: Druga
Trajanje nastave: dva semestra
Broj časova sedmično: dva
Oblik Nastave: Predavanja
Cilj nastave: Ovladavanje morfologijom i osnovama morfosintakse arapskog jezika; sticanje jezičke kompetencije

Program:
Priloški brojevi. Distributivni brojevi. Multiplikativni brojevi. Razlomački brojevi. Upitne rečenice. Direktni i indirektni govor. “Konstrukcije izuzimanja”. Glagoli kana i laysa. Modalni glagoli i njihove sintaksičke osobenosti. Apsolutna negacija postojanja. Aktiv i pasiv. Glagolski pridevi (aktivni i pasivni particip). Pojam masdara (“nomen actionis”); oblik, značenje i funkcija masdara. Složene (analitičke) forme glagolske temporalizacije; imperfekat za prošlost, pluskvamperfekat, futur II (egzaktni). Glagolski načini; indikativ, konjunktiv, jusiv, imperativ, energetik. Deklarativne rečenice. Finalne rečenice. Hipotetički period; realne i irealne kondicionalne rečenice. Semantika proširenih glagolskih vrsta (II-X). Četvororadikalni glagoli; proširene vrste četvororadikalnih glagola. Trilitere osobene fonetske strukture i iz njih izvedene glagolske i imenske reči; “hamzirani” (mahmuz) glagoli i njihove proširene vrste; “podvostručeni” (muda’af) glagoli i njihove proširene vrste; “polupravilni” (mital) glagoli i njihove proširene vrste; “šuplji” (agwaf) glagoli i njihove proširene vrste; “krnji” (naqis) glagoli i njihove proširene vrste; tipovi dvostruko neprevilnih glagola i osobenosti njihove konjugacije. Priloška upotreba akuzativa i gramatička kategorija stanja (al-hal).

Ispit: Pismeni i usmeni

ARAPSKI JEZIK 3

Predmet: Arapski jezik
Godina studiranja: Treća
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično: Dva
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Ovladavanje temeljnim elementima sintaksičkog sistema (klasičnog) arapskog jezika i razvijanje aktivne jezičke kompetencije. Upoznavanje s mogućom primenjenom i teorijskom funkcionalnošću kontrastivne analize srpskog i arapskog jezika.

Program:
Pojam sintakse (an-nahw) u sistemu gramatike arapskog jezika. Sintaksa imena; sintaksa padeža (nominativa, genitiva, akuzativa); sintaksa brojeva. Sintaksa glagola. Partikule. Sintaksa rečenice; prosta rečenica; složena rečenica – nezavisno složene i zavisno rečenice. Opšti pogled na razvojne tokove u sintaksi savremenog arapskog jezika.

Uvod u kontrastivnu analizu srpskog i arapskog jezika; osnovni pojmovi i analitički model; fonetsko-fonološki nivo; morfo-sintaksički nivo; leksičko-semantički nivo.

Ispit: Pismeni i usmeni.

ARAPSKI JEZIK 4

Predmet: Arapski jezik
Godina studiranja: četvrta
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično: Dva
Oblik nastave: Predavanja

Program:
Arapska leksikologija; teorijski problemi arapske reči kao leksičke jedinice; formiranje i struktura leksike savremenog standardnog arapskog jezika; semantička derivacija; morfološka derivacija; građenje složenica (an-naht); leksičko pozajmljivanje i arabizacija (at-ta’rib). Funkcionalno diferenciranje; funkcionalni stilovi; stručni jezici; terminologija. Polisemija i homonimija. Sinonimija. Leksikografija. Jezička norma i karakteristike procesa standardizacije u (sve)arapsko jezičkoj zajednici; standardnojezička varijantnost.

Uvod u dijalektologiju; rasprostranjenost i podela savremenih dijalekata arapskog jezika; dijalekatski kontinuumi. Govorni jezik (‘vernakular”) kao naddijalekatsko nestandardno sredstvo svakodnevnog opštenja. Jazička politika i planiranje jezika u arapskom svetu.

Ispit: Pismeni i usmeni

UVOD U ORIJENTALNU FILOLOGIJU

Predmet: Uvod u orijentalnu filologiju
Godina studiranja: Prva
Trajanje nastave: Dva semestra
Broj časova sedmično: dva
Oblik nastave: Predavanja
Cilj nastave: Sticanje opšteg uvida u orijentalnu filologiju kao kompleksnu naučnu disciplinu, sa sažetim pregledom njenog nastanka, istorijskog razvoja i savremenog stanja, kako bi studenti ovladali širom konceptualnom i teorijsko-metodološkom osnovom za dalje studije

Program:
I Osnovni principi metodike studiranja i tehnike naučnog rada u oblasti orijentalne filologije, s opštim uputstvima za korišćenje stručne literature i drugih izvora podataka/

II Definisanje pojma filologija i evolucija njegove naučne akcepcije. Temeljna načelna Filološka metoda. Odnos između filologije i srodnih naučnih oblasti (lingvistike, gramatologije, teorije književnosti i sl.). Opšta filologija. Aktuelnost filologije.

Definisanje pojma orijentalna filologija i kriterijumi njenog disciplinarnog određivanja. Relativnost “orijentalnog”. Odnos između orijentalistike i orijentalne filologije. Predmetni opseg “tredicionalne’ orijentalistike u Jugoslaviji.

Orijentalističke discipline

Arabistika (sa semitistikom): predmet proučavanja, istorijat, savremeno stanje i tendencije razvoja.Iranistika (sa indoevropeistikom): predmetno područje, istorijat, savremeno stanje i tendencije razvoja. Turkologija (sa altaistikom): predmetno područje, istorijat, savremeno stanje i tendencije razvoja. Egiptologija. Asirologija.

Istorijat orijentalistike
Vidovi prednaučnog zanimanja za Istok u Evropi i promenljiva društveno-istorijska motivisanost različitih razvojnih faza toga interesovanja. Stvaranje uslova za nastanak naučne orijentalistike i glavne etape njenog razvitka (XVI-XX vek). Institucionalizacija orijentalistike (univerzitetski zavodi, tzv. “azijska orijentalna društva”, orijentalistička periodika, biblioteke i arhivi, kongresi orijentalista). Savremeno stanje orijentalističkih studija u svetu.

Orijentalistika u Jugoslaviji
Istorijski uslovljene civilizacijske osobenosti etničke, kulturne i konfesionalne strukture jugoslovenske zajednice naroda. Prednaučno zanimanje za orijentalnu kulturu na Balkanu. Najznačajniji poslenici na polju orijentalistike i njena institucionalizacija. Delo Fehima Bajraktarevića (1889-1970). Institucije jugoslovenske orijentalistike: univerzitetske katedre, naučni instituti, stručna društva, periodika, biblioteke i arhivi. Širenje disciplinarnog opsega jugoslovenske orijentalistike (indologija, sinologija, japanologija...) Savremeno stanje orijentalističkih studija u Jugoslaviji.

Islam: Preislamska Arabija. Islam: pojava i širenje. Muhamed. četiri pravoverne halife. Omajadi. Abasidi. Kuran. Islamska predaja: Sunna i Hadis. Šerijat.

Ispit: Završni ispit se polaže pismeno posle drugog semestra.

KULTURNA ISTORIJA ARAPA

Trajanje: dva semestra (V i VI)
Ispit: Posle VI semestra, usmeni

Program:
Kratak geografsko-istorijski uvod. Život plemena. Podela na Adnane i Kahtane. Verovanja starih Arabljana (totemizam, animizam, politeizam). Običaji i tradicija. Pojavljivanje, u obrisima, arabljanskog “Olimpa”. Najvažnija božanstva. Objava Islama. Osnovna znanja o objavi i odlikama Kurana kao svete knjige. Suna i šija. Etika i Kuran. Pravoslavlje i Islam. Odsustvo unutrašnje dinamike.

Umajadsko carstvo (660 – 750) i privremeni raskid sa tradicijom. Najvažniji spomenici. Kraljevstvo umesto hilafeta? Država i plemena. Vizantijski uticaj. Širenje islama i umajadske kraljevine. Obrazovanje. Podela umajadskog društva na klase.

Abasidsko carstvo (750 – 1258). Persijski uticaji u ustrojstvu države. Teokratska vladavina. Društvo i vera. Teritorijalna širenja. Borbe između sunita i šijita. Razvoj nauke i osnivanje Kuće mudrosti. Pojava racionalizma (Mu‘tazila) i službeni “kelam” (teologija). Utemeljivanje nauka i njihov razvoj. Najvažniji predstavnici (al Razi, Avicena, al Hvarizmi, itd.) Pojava filosofije i njen napor da se distancira od teologije (najvažniji filosofi kao al Farabi, al Kindi, Averoes). Arapsko-islamski pitagorejci. “Čista braća”. Pojava sufizma, islamskog misticizma i askeze. Nauka i filosofija u arapskoj Španiji. Kultura Španije i njene odlike i razlike u odnosu na arapsko-islamski Istok. Fatimidsko carstvo u Egiptu i njegove odlike. Njegova kultura. Pojavljivanje prvih javnih škola, odnosno univerziteta (al Azhar, al Nizamija).

Dekadencija (13 – 19. vek). Azijski tip feudalizma ili, kako neki definišu, azijski način proizvodnje sa posledicama po celokupni razvoj društva.

Vahibitski pokret i borba protiv “narodnog” Islama. Borba za “čisti” Islam. Utiranje puta za pojavu saudijskog kraljevstva kao bedema i središta Islama.

Panislamizam i njegovi promotori (al Afgani). Modernizam (M. Abdu) i put ka regionalnom nacionalizmu. Muslimanska braća. Sekte i politika. Stvaranje političkog života. Propast ekonomije i institucije kapitulacija. Borba protiv despotizma i za toleranciju (al Kavakibi). Egipatski nacionalizam i Mustafa Kamil. Reformatori: Hajrudin paša, Muhamed Ali, al Meani, Midhat paša. Prosvetiteljstvo i njegovi ciljevi. Najvažniji listovi i časopisi u službi širenja prosvetiteljskih ideja. Panarabizam.

ARAPSKA KNJIŽEVNOST 1 (klasična)

Trajanje: Nastava traje dva semestra (V i VI), dva časa predavanja nedeljno.
Ispit: Posle VI semestra, usmeni.

Program:
Uvod: Književnost kao kulturno-estetski fenomen. Arabijsko poluostrvo kao središte književnog (usmenog) života. Uloga pesnika u plemenskom životu beduinske zajednice. Kasida kao sinkretička pesnička forma. Njena kompoziciona / sadržinska struktura. Njene metričke odlike. Kratak pregled arapske klasične metrike. Razjašnjenje nekih termina. Rađanje pesničkih formi. Izabrane pesme (ar. Mu‘allaqāt). Pesnici mualaka sa kratkim biografijama. Karakteristike paganskog doba (ar. Ğāhiliyya) i njegove poezije. Pitanje apokrifnosti džahilijske poezije. Kasida kao kvaziepska forma ili epsko-lirska forma umetničke i književne objektivizacije. Odnos poslanika Muhameda prema poeziji i pesnicima. Prvi oblici proznog govora (ar. sağ‘ – rimovana proza). Kuran kao književno delo. Periodizacija, orijentalistička i arapska.

Umajadsko doba (VII – VIII vek). Rugalica i tzv. politička poezija. Najznačajniji predstavnici (ar. hidža): al Ahtal, Džerir i al Farazdak. Nastanak (administrativne i političke) proze, odnosno epistolarnog žanra (ar. terasud). Razvoj pesničkih vrsta i nastanak ljubavne lirike (ar. gazel). Beduinska (uzritska) i gradska ljubavna lirika. Najznačajniji predstavnici gradske ljubavne lirike (Umar ibn Abi Rabia, al Ahvas, al Jemeni). Legenda, mistika i stvarnost u beduinskom ljubavnom pevanju. Ljubavni parovi i njihov životopis. Opšta mesta u biografijama tih pesnika i parova.

Abasidsko doba. Karakteristike. Pojava umetničke proze. Zbornik priča Kalila i Dimna. Al Džahiz i tzv. adab. Makama i njen značaj. Al Hariri i al Hamadani kao najznačajniji njeni predstavnici. Poezija i odnos tradicionalisti – modernisti (ar. al muhdasin). Najznačajniji predstavnici i dalji razvoj pesničkih žanrova: Abu Tamam, Zur Ruma, Ibn Rumi, Bešar ibn Burd, Abu Nuvas, Ibn Mutaz. Pojava asketske poezije i Abul Atahija. Kontemplativna poezija i razvoj risale: Abul Ala al Ma'ari. Nacionalna afirmacija poezije posle duge borbe između “šuubije” i “antišuubije”: al Mutenebi. Pad Bagdada pred Mongolima (1258) i pojava dekadencije. Njene osnovne odlike.

Arapska književnost u Andaluziji (VIII – XV veka). Njena periodizacija i odlike. Najvažniji prozaisti (Ibn Hazm i Ibn Tufejl). Pojava novih pesničkih formi, muvahaša i zedžela. Najznačajniji pesnici.

Narodna, usmena književnost. Odlike. Razlozi pojavljivanja. Hiljadu i jedna noć (nastanak, ciklusi, junaci, izdanja). Narodni junački romani kao surogat epa (ar. sire, žitija). Podela narodnih romana na tri osnovne grupe. Analiza najpoznatijih romana sa stanovišta sadržine, junaka, formulnih mesta i motiva.

ARAPSKA KNJIŽEVNOST 2 (savremena)

Trajanje: Nastava traje dva semestra (VII i VIII), dva časa predavanja nedeljno.
Ispit: Posle VIII semestra, usmeni.

Program:
Obnova književnog života u 19. veku. Periodizacija. Odlike obnovljenog književnog života.

Prosvetiteljstvo i najvažniji predstavnici. Odlike Prosvetiteljstva. Značaj štampe za obnovu i razvoj književnog i naučnog života. Obnova makame i pojava složenijih proznih formi.

Neoklasicizam i najvažniji neoklasicisti (Šavki, Hafiz, al Zahavi, al Rusafi). Proza i tzv. “novi stil” al Manfalutija. Pojava umetničke pripovetke. Najznačajniji autori (braća Tejmur i dr.)

Romantizam kao odgovor na sterilni neoklasicizam i kao otpor tradiciji. Odlike. Romantizam na “terenu” i na tlu dve Amerike, severne i južne. Pojava prvih književnih grupa (al Rabita al kalamija, Divan, Apolo). Tzv. Siro-američka književna škola. Najvažniji predstavnici (Mihail Nuajma, Džubran, Abu Madi, al Rejhani). Romantizam u Egiptu: Taha Husein, Ali Mahmud Taha, Mutran, al Akad. Romantizam izvan Egipta (al Šabi).

Realizam. Dalji razvoj proze, pojavljivanje dužih proznih vrsta. Nobelovac Nedžib Mahfuz. Realizam i poezija. Njegove odlike i odnos prema jeziku i evropskom realizmu. Realizam kao odgovor na “irealni” romantizam. Pojava slobodnog stiha kroz moderni pesnički pokret – al ši‘r al hurr. Nastanak pokreta i strani uticaji. Najznačajnija imena. Otpor tradicionalista.

Svaki značajniji pesnik obrađuje se kroz izabrane primere iz njegove poezije.