NASTAVNI PROGRAM IZ RUMUNSKOG JEZIKA - Rumunski jezik II


A) Program predavanja

MORFOSINTAKSA:
Gramatička struktura savremenog rumunskog jezika. Morfologija i sintaksa.
Morfematska struktura reči. Vrste morfema.Vrste reči u rumunskom jeziku.
Gramatičke kategorije: flektivne i odnosne kategorije. Kategorije roda, broja, padeža, determinacije, komparacije, lica, načina, vremena, stanja i glagolskog vida.
Fleksija.
Imenička grupa.
Imenice. Vrste. Rod. Rumunski neutrum. Broj imenica. Tvorba množine u rumunskom jeziku. Deklinacija imenica. Padežni sistem kao morfosintaksička kategorija. Padežna sinonimija.
Član kao determinativni morfem. Vrste članova. Odredjeni, neodredjeni, prisvojni, pokazni članovi. Upotreba člana uz imenicu. Imenice bez člana.
Pridevi. Mesto prideva uz imenicu. Deklinacija prideva. Komparacija prideva. Pridevi s nestalnom topikom. Pridevski izrazi.
Brojevi. Upotreba brojeva. Brojevi kao determinanti. Prosti brojevi. Podvrste prostih brojeva. Redni brojevi i njihova upotreba.
Zamenička grupa.
Osobenosti zameničke fleksije. Pregled oblika zamenica. Nenaglašeni oblici, naglašeni oblici i njihova upotreba. Lične zamenice. Zamenice učtivog oslovljavanja. Povratne zamenice. Prisvojne zamenice. Pokazne zamenice. Upitno-odnosne zamenice. Neodređene zamenice. Negativne zamenice. Zamenički pridevi. Sintaksičke funkcije zamenica.
Glagolska grupa.
Produktivna i neproduktivna konjugacija u savremenom rumunskom jeziku. Glagolsko stanje, način, vreme, lice, broj i vid u savremenom rumunskom jeziku. Prelazni i neprelazni glagoli. Povratni glagoli. Pitanje povratnog glagolskog stanja.
Finitni glagolski oblici. Glagolski načini: indikativ, konjunktiv, kondicional, imperativ, prezumtiv. Kategorija glagolskog vida: imperfektivni, perfektivni, iterativni aspekt. Prosta i složena vremena finitnih glagolskih oblika.
Infinitni glagolski oblici: Infinitiv, particip, gerund supin. Glagolska upotreba infinitnih glaogolskih oblika. Infinitni glagolski oblici i predikacija. Infinitni glagolski oblici kao predikati objekatskih i priloških rečenica. Pridevska upotreba infinitnih glaogolskih oblika. Infinitni glagolski oblici kao predikati atributskih rečenica.
Prilozi. Vrste priloga. Priloške odredbe. Poredjenje priloga. Priloška funkcija prideva.
Predlozi. Predloško-padežna konstrukcija- funkcije.
Veznici. Klasifikacija po formi i funkciji. Korelativni veznici. Mesto veznika u rečenici.
Uzvici. Pregled prema vrstama. Sintaksička funkcija uzvika.
Algoritam morfološke i morfosintaksičke analize.

Literatura
Andrei, M., Ghiţă, I., Limba română. Fonetică, lexicologie, gramatică, stil şi compoziţie, Bucureşti, 1986; Avram Mioara, Gramatica pentru toţi, ed. 2-a, Bucureşti, 1997; Avram Mioara, Probleme ale exprimării corecte, Bucureşti, 1987; Breban, Vasile, Limba română corectă. Probleme de ortografie, gramatică şi lexic, Bucureşti, 1973; Constantinescu-Dobridor, Gh., Morfologia limbii române, Bucureşti, 1974; Coteanu, Ion, Gramatica de bază a limbii române, Bucureşti, 1982; Cotenu, Ion (coordonator), Limba română contemporană. Fonetică şi fonologie. Morfologie. Bucureşti, 1986; Diaconecu, Ion, Infinitivul în limba română, Bucureşti, 1977; Doca,Gh., Limba română. Probleme de sinonimie gramaticală şi de cultivare a limbii, Bucureşti, 1996; Dimitrescu, Florica, Locuţiunile verbale în limba română, Bucureşti, 1958; Dimitriu, C., Gramatica limbii române explicată, Morfologia, Iaşi, 1979; Evseev, Ivan, Semantica verbului, Timişoara, 1977; X x x, Gramatica limbii române, vol.I, ed a 2-a, Bucureşti, 1981; Guţu-Romalo, V., Morfologia structurală a limbii române, Bucureşti, 1968; Hristea, Theodor (coordonator), Sinteze de limba română, ed a 3-a, Bucureşti, 1984; Iordan, I. Guţu-Romalo, V., Structura morfologică a limbii române contemporane, Bucureşti, 1967; Iordan, Iorgu, Robu, Vladimir, Limba română contemporană, Bucureşti, 1978; Irimia, Dumitru, Gramatica limbii române, Iaşi, 1997; Ivănuş, D., Morfosintaxa limbii române. Părţile de vorbire flexibile. Craiova, 1996; Manoliu-Manea, Sistematica substitutelor în româna contemporană standard, Bucureşti, 1974; Neamţu, G.G., Teoria şi practica analizei gramaticale, Iaşi, 1988; Pitiriciu, Silvia, Morfosintaxa limbii române, Părţile de vorbire neflexibile, Craiova, 1996; Popescu, Ştefania, Gramatica practică a limbii române cu o culegere de exerciţii, Bucureşti, 1983;Trandafir, Gh. Categoriile gramaticale ale verbului în româna contemporană, Craiova, 1973;Trandafir, Gh., Probleme controversate de gramatică a limbii române şi de lingvistică generală, Craiova, 1982.

B) Opis ispita: pismeni i usmeni.

Pismeni: diktat, prevod sa rumunskog jezika lakšeg književnog teksta bez upotrebe rečnika. Prevod sa srpskog na rumunski lakšeg teksta bez upotrebe rečnika. Morfološka analiza kraćeg teksta.

Usmeni: praktično i teorijsko proveravanje predjenog gradiva.

RUMUNSKI JEZIK III


A) Program predavanja

SINTAKSA:
Teorijski pristupi u izučavanju sintakse kao naučne discipline.
I) Formalna, funkcionalna i relaciona gramatika.
Definicija sintakse. Sintaksičke jedinice: iskaz, predikatske rečenice, sintagme i reči. Sintaksa i morfologija.
Sintaksa i semantika.
Sintaksa i stilistika.
Sintaksičke funkcije i sintaksički odnosi.
Sintaksa konstituenata rečenice.
Osnovne i proširene rečenične konstrukcije.
Gramatičko i logičko ustrojstvo rečenice. Eksplicitni i implicitni rečenični konstituenti. Elipsa rečeničnih delova. Nepotpune rečenice-rečenice sa logičkim (semantičkim) subjektom. Bezlične rečenice. Rečenice sa bezličnom konstrukcijom. Koordinativni odnos među funkcionalno istovetnim sintaksičkim jedinicama.
Rečenični modalitet. Deklaracija, interogacija, eksklamacija, imperativni modalitet. Direktni i indirektni govor.
Forma rečenice: afirmacija i negacija.
Struktura proste rečenice.
Predikacija. Jedinice s predikativnom vrednošću.
Konstituenti rečenice: nezavisni konstituenti u medjuzavisnom odnosu: predikat i subjekat.
Zavisni konstituenti, dopune i odredbe: pravi i nepravi objekat, agentivna odredba, odredba za način, odredba za vreme, odredba za mesto, odredba za uzrok, odredba za uslov. Konstituenti sa koncesivnom vrednošću; konstituenti sa finalnom vrednošću; konstituenti sa konsekutivnom vrednošću; konstituenti sa instrumentalnom vrednošću; konstituenti sa kumulativnom vrednošću; konstituenti sa instrumentalnom vrednošću. Eksceptivna, kumulativna i odnosna vrednost.
Imeničke sintagme: atribut i apozicija.
Dopunsko-predikativni element.
Incidente reči i konstrukcije.
Tranformacije u sintaksičkoj strukturi.
Algoritam analize sintaksičkih konstituenata.
II) Iskaz i tekst. Sintaksički, semantički i pragmatični aspekat analize teksta.
III) Iskaz i složena rečenica. Komunikativna funkcija rečenica.
Sistem nezavisnih i zavisnih rečenica.
Jukstapozicija.
Koordinacija. Kopulativne, disjunktivne, adversativne, alternativne i konkluzivne rečenice. Veznici za koordinaciju.
Subordinacija: subjekatska, predikatska, atributska rečenica. Objekatske rečenice: prave i neprave. Agentivne rečenice. Dopunsko predikativna rečenica. Priloške rečenice: mesna, vremenska, načinska. Finalne, konsekutivne, koncesivne, uzročne, kondicionalne rečenice. Kumulativne, instrumentalne, eksceptivne, socijativne zavisne rečenice. Opozitivne rečenice. Veznici za subordinaciju. Umetnute rečenice. Slaganje vremena.
Tranformacije u sintaksičkoj strukturi. Sintaksička sinonimija.
Algoritam sintaksičke analize.

Literatura:
Avram, Mioara, Evoluţia subordonării circumstanţiale cu mijloace conjuncţionale în limba română, Bucureşti, 1960; Avram, Mioara, Gramatica pentru toţi, ed. a II-a Bucureşti, 1997; Berceanu, B.B. Sistemul gramatical al limbii române, Bucureşti, 1971; Coteanu, Ion, Gramatica de bază a limbii române, Bucureşti, 1982; Diaconescu, Ion, Probleme de sintaxă a limbii române actuale. Construcţie şi analiză., Bucureşti, 1989; Diaconescu, Ion, Sintaxa limbii române, Bucureşti, 1995; Dimitriu, C. Gramatica limbii române explicată, Sintaxa, Iaşi, 1982; Draşoveanu, D.D., Teze şi antiteze în sintaxa limbii române, Cluj-Napoca, 1997; Felecan, Nicolae, Sintaxa limbii române. Teorie. Sistem. Construcţie. Cluj-Napoca, 2001; X x x Gramatica limbii române, Editura Academiei, ed.a 2-a, Vol.II, Bucureşti, 1963; Graur, Alexandru, Gramatica azi, Bucureşti, 1973; Guţu-Romalo, Valeria, Sintaxa limbii române. Probleme şi interpretări, Bucureşti, 1973; Hodiş Viorel, Apoziţia şi propoziţia apozitivă, Bucureşti, 1990; Ivănuş, Dumitru, Teoria şi topica propoziţiilor subordonate necircumstanţiale, Craiova, 1994; Iordan, Iorgu, Limba română contemporană, ed- a 2-a, Bucureşti, 1978; Irimia Dumitru, Gramatica limbii române, Iaşi, 1997; Metea Alexandru, Limba română esenţială, Timişoara, 2003; Pană-Dindelegan, Gabriela, Sintaxa limbii române. Partea I. Sintaxa grupului verbal, Bucureşti, 1976; Stati, Sorin, Teorie şi metodă în sintaxă, Bucureşti, 1967; Şerban Vasile, Sintaxa limbii române, Curs practic, ed. I, Bucureşti, 1974; Şerban, V., Teoria şi topica propoziţiei în româna contemporană, Bucureşti, 1974; Teodorecu, Ecaterina, Propoziţia subiectivă, Bucureşti, 1971; Trandafir, Gh., D., Probleme controversate de gramatică a limbii române, Craiova, 1982; Vasiliu, Emanuel, Sintaxa tranformaţională a limbii române, Bucureşti, 1969;Vulpe, Magdalena, Subordonarea în frază în dacoromâna vorbită, Bucureşti, 1980.

B) Opis ispita: pismeni i usmeni.

Pismeni: diktat, prevod sa rumunskog težeg kniževnog teksta iz XIX ili XX veka. Prevod sa srpskog na rumunski kniževnog teksta iz XX veka. Sintaksička anakiza kraćeg teksta.
Usmeni: praktična i teorijska provera predjenog gradiva.

RUMUNSKI JEZIK IV


Leksikologija:
Struktura reči rumunskog jezika (fonetsko-fonološka, morfološka sintaksička i semantička).
Leksema i aloleksema.
Struktura rečnika rumunskog jezika. Osnovni rečnički fond i ostatak rečnika. Poreklo reči iz osnovnog leksičkog fonda i njihova frekvencija. Dijalektizmi, regionalizmi, internacionalizmi. Arhaizmi i neologizmi. Kolokvijalizmi i žargonizmi. Seoba reči.
Leksikologija i etimologija. Etimološka struktura savremene rumunske leksike. Etimološki faktor-faktor organizacije leksike na sinhronijskom nivou i njegova dinamika.
Pregled razvoja rumunske leksike. Leksika rumunskog jezika prema leksici ostalih romanskih jezika. Autohtoni (trako –dački) elementi. Latinski elementi. Slovenske reči u današnjem rumunskom jeziku. Balkanizmi, germanizmi i turcizmi. Reči madjarskog porekla. Narodna etimologija.
Reč u planu sadržaja: semantika. Semantički sadražaj i vanlingvistička realnost. Leksičko i gramatičko značenje. Predmetno i emotivno značenje. Konkretno i abstraktno značenje. Osnovno i preneseno značenje. Denotacija i konotacija.
Značenjski odnosi među rečima. Homonimija. Sinonimija. Etimološki dubleti. Antonimija. Paronimija. Hiponimija.
Semantički fenomeni: monosemija i polisemija.
Značenje i kontekst.
Leksička i semantička polja. Principi semičke analize.
Dinamika rečnika.
Tvorba reči: derivacija. Tvorbena osnova i tvorbeni morfem Sufiksalna i prefiksalna derivacija. Kompozicija. Konverzija. Skraćenice.
Leksička neologija. Pozajmljenice. Tehnika pozajmljivanja. Lažni parovi. Lingvistički kalk. Adaptacija pozajmljenica.
Pleonazam i tautologija.
Frazeologija.
Leksikografija.

B) Opis ispita: pismeni i usmeni.

Pismeni:diktat, prevod sa rumnskog jezika težeg kjniževnog teksta iz XIX ili XX veka. Prevod sa srpskog na rumunski književnog teksta XX veka. Pismeni sastav.
Usmeni:teorijska i praktična provera predjenog gradiva.

Literatura:
Andrei, M., Ghiţă, I., Limba română. Fonetică, lexicologie, gramatică, stil şi compoziţie, Bucureşti, 1986;Angelescu, Gabriel, Dicţionar practic al limbii române, explicativ şi morfologic, Bucureşti, 1999; Avram, Mioara, Probleme ale exprimării corecte, Bucureşti, 1987; Bidu-Vrănceanu, Angela, Structura vocabularului limbii române contemporane, Bucureşti, 1986; Bidu-Vrănceanu, Angela, Forăscu, Narcisa, Cuvinte şi sensuri. Polisemia, sinonimia, antonimia prin exerciţii, Bucureşti, 1988;Breban, Vasile, Limba română corectă. Probleme de ortografie, gramatică şi lexic, Bucureşti, 1973; Bucă, Marin, Evseev, Ivan, Probleme de semasiologie, Timişoara, 1976; Bulgăr, Gh., Dicţionar de sinonime, Bucureşti, 1993; Bulgăr, Gh., Felecan, N., Dicţionar de omonime, Bucureşti, 1996; Cotenu, I., Bidu-Vrănceanu, A., Limba română contemporană, vol. II, Vocabularul, Bucureşti, 1975; X x x, Dicţionarul explicativ al limbii române, Bucureşti, 1975; Duda, G., Gugui, A., Woicicki, Marie-Jeanne, Dicţionar de expresii şi locuţiuni ale limbii române, Bucureşti, 1985; X x x, Formarea cuvintelor în limba română, vol. I, Compunerea, vol.II Prefixele, Bucureşti, 1970, 1978; Ghiţă, Iulian, Sinteze şi exerciţii lexicale lingvistice şi stilistice, Bucureşti, 1995;Graur, Alexandru, Încercare asupra fondului principal lexical, Bucureşti, 1963; Idem, Limba română corectă, Bucureşti, 1963; Idem, Tendinţe actuale ale limbii române, Bucureşti, 1968; Grecu, V., V., Limba română contemporană. Limba literară, fonetică şi lexicologie, Oradea, 1974; Tohăneanu, G.I., Cuvinte româneşti, Timişoara, 1978; Idem, „Viaţa lumii” cuvintelor. Vechi şi nou din latină, Timişoara, 1998.